جای آتشکده
مسعودى
مورح اسلامى آشکده بزرگ استخر فارس را دیده و چنین توصیف کرده است :...
بنائى زیبا و با شکوه ، با ستونهائى از سنگ یک پارچه ک با قطر و ارتفاع
حیرت انگیز، بر فراز آن اشکال عجیب و غریب از حیوانات ؛ اسب و... که از
لحاظ شکل و عظمت انسان را به حیرت مى انداخت . در اطراف ساختمان خندقى وسیع
و دیوارى از سنگهاى عظیم با صور فراوانى بر آن . مردم آن ناحیه این صور را
شمایل پیامبران سلف مى دانند(463). بر قبور پادشاهان هخامنشى واقع در نقش
رستم آتش دان هائى دیده مى شود که در آنها آتش مقدس در حال اشتعال است
(464). در ایران باستان سه آتشکده بسیار معروف و مشهور بودند: آتشکده مخصوص
پادشاهان در آذربایجان ، آتشکده موبدان و اصناف در استخر فارس ، آتشکده
کشاورزان و... در شمال غربى نیشابور در کوههاى ((ریوند)). این آتشکده در
قریه ((مهر)) سر راه خراسان به یک فاصله از میاندشت و سبزوار قرار داشته
است . شواهد باستان شناسى آشتکده هاى بسیارى در شهرهاى ایران را نشان مى
دهد. تواریخ نیز به آتشکده هاى بسیارى اشاره دارند از جمله : آتشکده طوس ،
نیشابور، ارجان فارس ، سیستان ، اصفهان ، قزوین ، شیروان ، رى ، قلعه دختر،
قم ، فیروز آباد، فارس ، قصر شیرین و... برخى معتقدند که خیابان ((آذر))
شهرستان قم به طرف آتشکده دوره ساسانى ادامه داشت است (465). ((تاریخ قم ))
بر وجود زرتشتیان در این شهر تصریح مى کند. نخستین گروه مهاجر عرب به قم ،
بر زرتشتیان که ساکنان اصلى این ناحیه بودند، شبیخون زدند و قلع و قمع شان
کردند.
آتشگاه را در مکانى قرار مى دهند که اطراف آن باز باشد. در آتشکده کانون ویژه اى براى افروختن آتش وجود دارد که جز ((اتربان )) یا موبد نگهبان آتش کسى دیگر حق ورود به ان مکان را ندارد. ((اتربانان )) که به طرف آتش مى روند، باید ((پنام )) یعنى ((دهان بند)) ببندند تا دم ایشان آتش مقدس را نیالاید. در سمت راست آتشگاه اطاقى وسیع و چهارگوش قرار دارد که به قسمتهاى متعدد و مساوى تقسیم شده و هر یک را براى کار خاصى در نظر گرفته اند. این اطاق را ((یزشن گاه )) یعنى ((مکان تشریفات عبادت )) مى گویند. آفتاب نباید بر آتش بتابد، زیرا که آن را آلوده مى سازد. براى جلوگیرى از تابش آفتاب بر آتش ، آتشگاه را در وسط آتشکده مى ساختند. آتش مقدس انواع گوناگون دارد: آتش خانه ، آتش قبیله ، آتش قریه ، آتش آذران ، آتش ایالت . نگهبان آتش را مانبذ مى گفتند. براى حراست و نگهدارى آتش هیئتى از روحانیون زیر نظر یک موبد انجام وظیفه مى کردند. آتشکده به بوى کندر و سوختنى هاى معطر دائما خوشبو است . آتش را با قطعات چوبى که طى مراسم ویژه مذهبى تطهیر شده ، نگاه مى داشتند. این چوبها غالبا از گیاهى موسوم به ((هذانه اپنا)) بود و روحانى نگهبان آتش دائما به وسیله چوبى که آن را ((برسم )) مى خوانند و مطابق آداب ویژه اى بریده شده است ، آتش را روشن و ادعیه اى را تلاوت مى کند. آنگاه روحانیون دیگر ((هومه )) یا ((هوم )) را نثار مى کنند در اثناى قرائت ادعیه ، روحانیون شاخه گیاه (هومه ) را پس از تطهیر در هاون مى کوبند.
نوشته شده توسط حسین شاهد خطیبی
آتشگاه را در مکانى قرار مى دهند که اطراف آن باز باشد. در آتشکده کانون ویژه اى براى افروختن آتش وجود دارد که جز ((اتربان )) یا موبد نگهبان آتش کسى دیگر حق ورود به ان مکان را ندارد. ((اتربانان )) که به طرف آتش مى روند، باید ((پنام )) یعنى ((دهان بند)) ببندند تا دم ایشان آتش مقدس را نیالاید. در سمت راست آتشگاه اطاقى وسیع و چهارگوش قرار دارد که به قسمتهاى متعدد و مساوى تقسیم شده و هر یک را براى کار خاصى در نظر گرفته اند. این اطاق را ((یزشن گاه )) یعنى ((مکان تشریفات عبادت )) مى گویند. آفتاب نباید بر آتش بتابد، زیرا که آن را آلوده مى سازد. براى جلوگیرى از تابش آفتاب بر آتش ، آتشگاه را در وسط آتشکده مى ساختند. آتش مقدس انواع گوناگون دارد: آتش خانه ، آتش قبیله ، آتش قریه ، آتش آذران ، آتش ایالت . نگهبان آتش را مانبذ مى گفتند. براى حراست و نگهدارى آتش هیئتى از روحانیون زیر نظر یک موبد انجام وظیفه مى کردند. آتشکده به بوى کندر و سوختنى هاى معطر دائما خوشبو است . آتش را با قطعات چوبى که طى مراسم ویژه مذهبى تطهیر شده ، نگاه مى داشتند. این چوبها غالبا از گیاهى موسوم به ((هذانه اپنا)) بود و روحانى نگهبان آتش دائما به وسیله چوبى که آن را ((برسم )) مى خوانند و مطابق آداب ویژه اى بریده شده است ، آتش را روشن و ادعیه اى را تلاوت مى کند. آنگاه روحانیون دیگر ((هومه )) یا ((هوم )) را نثار مى کنند در اثناى قرائت ادعیه ، روحانیون شاخه گیاه (هومه ) را پس از تطهیر در هاون مى کوبند.
| ادیان و مذاهب ایران باستان 7 - و : آتشکده ها |
+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم اردیبهشت ۱۳۹۱ ساعت 1:31 توسط داریوش
|
در بینش اشوزرتشت خداوند را باید در روشنایی جستجو کرد پس هر زرتشتی به هنگام نیایش رو به سوی روشنایی می کند، هرگونه روشنایی درنماز تفاوتی ندارد . نور خورشید ، ماه ، چراغ که یکی از آنها نیز می تواند روشنایی آتش باشد . از سوی دیگر ایرانیان باستان ، آتش را نماد موجودیت خود یا نمادی از هویت ملی خودیا اجاق می دانستند و به آن افتخار می کردند زیرا آتش از بین برندة ناپاکی ها و روشن کنندة تاریکی ها است ، گرما و انرژی آتش چرخ های صنعت و پیشرفت را به چرخش می آورد و آتش درونی انسان اندیشه او را به خـردِ بی پایان اهورایی پیوند میدهد ، پس زرتشتیان به پیروی از نیاکان خود همچنان آتش را در آتشکده ها پرستاری می کنند تا یادآور پویایی روشنایی در هستی باشد .زرتشتیان آتشکده ها را درِمهر یعنی راه ورود مهربانی ها می دانند ومحلی است برای پیمان بستن دو دلداده چون پاک وبی آلایش می دانند.