آثار باقیمانده از آتشکدهها و شهرها و قلعه های آذربایجان
آثار باقیمانده از آتشکدهها و شهرها و قلعههای آذربایجان
بقلم اسماعیل دیباج
در اغلب نواحی آذربایجان تپهها و تلهای متعددی بنظر میرسد که دلالت بر وجود شهرها و قلعههای باستانی مینماید و ممکن است در نتیجه مطالعات دانشمندان و متخصصین باستانشناسی و انجام کاوشهای علمی آثاری از این تپهها بدست آید که بیش از پیش قدمت و عظمت تمدن ایران باستان روشن گردد.
عمدهترین این آثار عبارتند از: آثار آتشکدههای تمرو گنجک، آثار شهرها و قلعههای باستانی مانند:اندرقاش،قلعهء حسنلو، قلعهء تخت سلیمان،قلعهء دختر، قلعه جمهور یا دژ بابک که در این مقاله دربارهء هریک از آنها اطلاعاتی با رعایت تاریخ بنا بطور اختصار درج میشود.
-قلعهء حسنلو(در حدود نهصد سال پیش از میلاد)-پیش از ورود آرینها به ایران در نواحی کوهستانی جنوب غربی دریاچه رضائیه(اورمیه یاشاهی) در مناطقی که امروز به بخشهای اشنویه،نقده،مهاباد،شاهیندژ(استان چهارم) نامیده میشوند طوایفی مسکن داشتهاند بنام مانها یا منائیها.محل سکونت این طوایف همواره مورد تجاوز هجوم طوایف دیگری بنام اورارتو1و آشوریها2 قرار گرفته و در جنگهای خونین و کشتوکشتار مردم موجبات ویرانی مراکز تمدن و آبادیها مخصوصا بناهای واقع در محل تپههای اطراف حسنلو3فراهم گردیده است.
کاوش در تپههای حسنلو-چون سابقا در نتیجه خاکبرداری و کاوشهای آزمایشی در تپههای شمال شرقی(در سال 1326 خورشیدی)و همچنین در تپههای شرقی و در قسمتی از تپه مرکزی(در سال 1328 خورشیدی)آثار قابل ملاحظه و ارزندهای از این ناحیه بدست میآمده است لذا با پیشنهاد اداره کل باستانشناسی هیئتی از باستانشناسان آمریکائی بایران آمده و با تشکیل هیئت مشترک ایرانی و آمریکائی کاوشهای علمی و اساسی بتدریج در این محل بعمل آمده است.
ضمن این کاوشها اشیاء استخوانی و سنگی و ظروف سفالی و اشیاء فلزی و نقرهای و طلائی ارزنده و تاریخی بدست آمده که معرف ترقی تدریجی صنعت و پیشرفت ذوق و مهارت سازندگان آنها میباشد4
(1)-اوراتور طوایف ساکن کنارههای دریاچهء وان(دریاچهای در مغرب کشور ترکیه)و مرکز حکومت آنها شهر قدیمی تپراخ قلعه(نام قدیمی شهروان ترکیه)بوده(700 تا 800 سال پیش از میلاد).
(2)-آشوریها طوایف شهرنشین و مهاجمی بودهاند که در کنارههای رودخانه تیکریس (دجله)و یوفریتس یا افاریت(فرات)و نواحی غربی سلسله جبال زاکروس مسکن داشتهاند و مرکز حکمرانان آنها شهر قدیمی نینوا بوده است.
(3)-حسنلو محل خرابههای قلعهء قدیمی منائیها در مجاورت روستائی بنام حسنلی(بخش سلدوز-از شهرستان سلدوز-از شهرستان رضائیه-استان چهارم).در این کاوشها اشیاء نقره خیلی کم و بندرت یافت شده که فقط چند نمونه مانند:حلقهها و دکمههای ساده و همچنین گوشواره کوچکی بشکل میله در موزهء ایران باستان موجود است.
ضمنا در سال 1337 خورشیدی گلدان نقرهای که دیوارهء خارجی آن مزین با دو ردیف نقوش برجستهء طلاکاری و چند سال پیش علاوه بر مقدار زیادی اشیاء مانند:گوشواره،دستبند،گردنبند،دکمهها و پیشانیبندها،جام طلائی بزرگی باندازهء یک کاسه یا گلدان متوسط با نقش و نگارهای برجسته در موقع خاکبرداری از میان باقیماندهء دیوارهای بنای مرکزی پیدا شده است که بتهران منتقل و تحویل موزهء ایران باستان گردیده تا مورد مطالعه متخصصین و باستانشناسان قرار گیرد.1
2-اندرقاش(دورهء ماد-708-550 پیش از میلاد)-در حوالی آبادی اندرقاش2خرابههای یکی از شهرهای مادی باقیمانده که بطلیموس مورخ از آن ذکر کرده و آنرا داروشا نامیده است ولی نویسنده معروف راولینسن انگلیسی آنرا دریاس نامیده و فعلا دریاس نام آبادی کوچکی است واقع در یازده کیلومتری شمال مهاباد.
تا حال در این محل کاوشهای آزمایشی و علمی بعمل نیامده و امید است با حصول امکانات نسبت بانجام کاوشهای اساسی اقدام و با بدست آمدن آثار مدفون در زیر تلهای سنگ و خاک قسمت دیگری از تاریخ ایران باستان روشن گردد.
(1)-دانشمندان و محققین با مطالعه در اشیاء کشف شده از تپههای حسنلو و مقایسه بعضی از آنها مخصوصا کاسه طلائی با اشیاء هنری بدست آمده در کاوشهای نقاط دیگر خاور نزدیک چنین نتیجه گرفتهاند که این بنا قلعهء غربی طوایف مانها بوده و در انجیل هم بنام مینی از آن ذکری بمیان آمده است.
مانها از اقوام متمدن دورهء خود بوده و هنر و صنعت ایرانیان در زمان آنها یعنی سه قرن پیش از عهد هخامنشی رونق افزون داشته و مراحل ترقی را طی نموده است.آثار باقیمانده از آتشکده ها و شهرها و قلعه های آذربایجان (10 صفحه - از 3 تا 12)
مجلات : تاریخ » بررسی های تاریخی » اسفند 1346 - شماره 12 »
نویسنده:دیباج، اسماعیل
بقلم اسماعیل دیباج
در اغلب نواحی آذربایجان تپهها و تلهای متعددی بنظر میرسد که دلالت بر وجود شهرها و قلعههای باستانی مینماید و ممکن است در نتیجه مطالعات دانشمندان و متخصصین باستانشناسی و انجام کاوشهای علمی آثاری از این تپهها بدست آید که بیش از پیش قدمت و عظمت تمدن ایران باستان روشن گردد.
عمدهترین این آثار عبارتند از: آثار آتشکدههای تمرو گنجک، آثار شهرها و قلعههای باستانی مانند:اندرقاش،قلعهء حسنلو، قلعهء تخت سلیمان،قلعهء دختر، قلعه جمهور یا دژ بابک که در این مقاله دربارهء هریک از آنها اطلاعاتی با رعایت تاریخ بنا بطور اختصار درج میشود.
-قلعهء حسنلو(در حدود نهصد سال پیش از میلاد)-پیش از ورود آرینها به ایران در نواحی کوهستانی جنوب غربی دریاچه رضائیه(اورمیه یاشاهی) در مناطقی که امروز به بخشهای اشنویه،نقده،مهاباد،شاهیندژ(استان چهارم) نامیده میشوند طوایفی مسکن داشتهاند بنام مانها یا منائیها.محل سکونت این طوایف همواره مورد تجاوز هجوم طوایف دیگری بنام اورارتو1و آشوریها2 قرار گرفته و در جنگهای خونین و کشتوکشتار مردم موجبات ویرانی مراکز تمدن و آبادیها مخصوصا بناهای واقع در محل تپههای اطراف حسنلو3فراهم گردیده است.
کاوش در تپههای حسنلو-چون سابقا در نتیجه خاکبرداری و کاوشهای آزمایشی در تپههای شمال شرقی(در سال 1326 خورشیدی)و همچنین در تپههای شرقی و در قسمتی از تپه مرکزی(در سال 1328 خورشیدی)آثار قابل ملاحظه و ارزندهای از این ناحیه بدست میآمده است لذا با پیشنهاد اداره کل باستانشناسی هیئتی از باستانشناسان آمریکائی بایران آمده و با تشکیل هیئت مشترک ایرانی و آمریکائی کاوشهای علمی و اساسی بتدریج در این محل بعمل آمده است.
ضمن این کاوشها اشیاء استخوانی و سنگی و ظروف سفالی و اشیاء فلزی و نقرهای و طلائی ارزنده و تاریخی بدست آمده که معرف ترقی تدریجی صنعت و پیشرفت ذوق و مهارت سازندگان آنها میباشد4
(1)-اوراتور طوایف ساکن کنارههای دریاچهء وان(دریاچهای در مغرب کشور ترکیه)و مرکز حکومت آنها شهر قدیمی تپراخ قلعه(نام قدیمی شهروان ترکیه)بوده(700 تا 800 سال پیش از میلاد).
(2)-آشوریها طوایف شهرنشین و مهاجمی بودهاند که در کنارههای رودخانه تیکریس (دجله)و یوفریتس یا افاریت(فرات)و نواحی غربی سلسله جبال زاکروس مسکن داشتهاند و مرکز حکمرانان آنها شهر قدیمی نینوا بوده است.
(3)-حسنلو محل خرابههای قلعهء قدیمی منائیها در مجاورت روستائی بنام حسنلی(بخش سلدوز-از شهرستان سلدوز-از شهرستان رضائیه-استان چهارم).در این کاوشها اشیاء نقره خیلی کم و بندرت یافت شده که فقط چند نمونه مانند:حلقهها و دکمههای ساده و همچنین گوشواره کوچکی بشکل میله در موزهء ایران باستان موجود است.
ضمنا در سال 1337 خورشیدی گلدان نقرهای که دیوارهء خارجی آن مزین با دو ردیف نقوش برجستهء طلاکاری و چند سال پیش علاوه بر مقدار زیادی اشیاء مانند:گوشواره،دستبند،گردنبند،دکمهها و پیشانیبندها،جام طلائی بزرگی باندازهء یک کاسه یا گلدان متوسط با نقش و نگارهای برجسته در موقع خاکبرداری از میان باقیماندهء دیوارهای بنای مرکزی پیدا شده است که بتهران منتقل و تحویل موزهء ایران باستان گردیده تا مورد مطالعه متخصصین و باستانشناسان قرار گیرد.1
2-اندرقاش(دورهء ماد-708-550 پیش از میلاد)-در حوالی آبادی اندرقاش2خرابههای یکی از شهرهای مادی باقیمانده که بطلیموس مورخ از آن ذکر کرده و آنرا داروشا نامیده است ولی نویسنده معروف راولینسن انگلیسی آنرا دریاس نامیده و فعلا دریاس نام آبادی کوچکی است واقع در یازده کیلومتری شمال مهاباد.
تا حال در این محل کاوشهای آزمایشی و علمی بعمل نیامده و امید است با حصول امکانات نسبت بانجام کاوشهای اساسی اقدام و با بدست آمدن آثار مدفون در زیر تلهای سنگ و خاک قسمت دیگری از تاریخ ایران باستان روشن گردد.
(1)-دانشمندان و محققین با مطالعه در اشیاء کشف شده از تپههای حسنلو و مقایسه بعضی از آنها مخصوصا کاسه طلائی با اشیاء هنری بدست آمده در کاوشهای نقاط دیگر خاور نزدیک چنین نتیجه گرفتهاند که این بنا قلعهء غربی طوایف مانها بوده و در انجیل هم بنام مینی از آن ذکری بمیان آمده است.
مانها از اقوام متمدن دورهء خود بوده و هنر و صنعت ایرانیان در زمان آنها یعنی سه قرن پیش از عهد هخامنشی رونق افزون داشته و مراحل ترقی را طی نموده است.آثار باقیمانده از آتشکده ها و شهرها و قلعه های آذربایجان (10 صفحه - از 3 تا 12)
مجلات : تاریخ » بررسی های تاریخی » اسفند 1346 - شماره 12 »
نویسنده:دیباج، اسماعیل
+ نوشته شده در سه شنبه دوم خرداد ۱۳۹۱ ساعت 20:59 توسط داریوش
|
در بینش اشوزرتشت خداوند را باید در روشنایی جستجو کرد پس هر زرتشتی به هنگام نیایش رو به سوی روشنایی می کند، هرگونه روشنایی درنماز تفاوتی ندارد . نور خورشید ، ماه ، چراغ که یکی از آنها نیز می تواند روشنایی آتش باشد . از سوی دیگر ایرانیان باستان ، آتش را نماد موجودیت خود یا نمادی از هویت ملی خودیا اجاق می دانستند و به آن افتخار می کردند زیرا آتش از بین برندة ناپاکی ها و روشن کنندة تاریکی ها است ، گرما و انرژی آتش چرخ های صنعت و پیشرفت را به چرخش می آورد و آتش درونی انسان اندیشه او را به خـردِ بی پایان اهورایی پیوند میدهد ، پس زرتشتیان به پیروی از نیاکان خود همچنان آتش را در آتشکده ها پرستاری می کنند تا یادآور پویایی روشنایی در هستی باشد .زرتشتیان آتشکده ها را درِمهر یعنی راه ورود مهربانی ها می دانند ومحلی است برای پیمان بستن دو دلداده چون پاک وبی آلایش می دانند.