دَرِ مهر)آتشکده)

از دیرباز زرتشتیان بنا بر آموزش های اشوزرتشت ، دانش پروری را در سر رفتار و زندگی خویش جای داده اند و از بینان گزاران آموزشگاه های در جای های گوناگون ایران و جهان بوده اند و با توجه به اصل برابری زن و مرد در دین زرتشتی، از همان ابتدا نیز آموزش دختران مورد توجه قرار داشته است.

در سال 1287 خورشیدی آموزشگاه دختران زرتشتیان بنیان گذاشته شد. این آموزشگاه در سال 1301 همزمان با گشایش دبستان ایرج به آن مکان انتقال یافت. و در سال 1315 خورشیدی دبیرستان و دبستان از یکدیگر مجزا و دبیرستان انوشیروان دادگر به ساختمان کنونی جا به جا شد.

تاریخچه دبیرستان نوشیروان جی تا تا :

همینکه کار دبیرستان فیروزبهرام به پایان رسید ، ضرورت ایجاد کرد که دبیرستانی مخصوص برای دختران ساخته شود لذا با مرحوم اردشیرجی سخن به میان آمد که باید در این باب اقدامی کرد . به آقایان دینشاه ایرانی و کلنل مهربان ایرانی نوشته شد، آنها و عده ای دیگر با مرحومه خانم راتن بایی بانجی (تاتا) از سلسله موبدان و ساکن نوساری هندوستان ملاقات و اقدام کردند و مشارالیها قبول نمود یکصد هزار روپیه برای آن کار بدهد با شرط اینکه زمین آن را دولت یا انجمن بدهد و ضمنا کمیته ای را در بمبئی تشکیل داد و مقرر آنکه کمیته ای نیز در تهران مرکب از زن و مرد مسلمان و زرتشتی تشکیل یابد ، به موقع اجرا گذارده شد.

نامه خصوصی : برای نظارت بر کارهای ساختمان و دهش بانو رتن بایی تاتا در نشست بیست و سوم خورداد ماه 1309 خورشیدی به آگاهی انجمن زرتشتیان تهران می رسد.

روانشاد اردشیر جی شاپور جی یک نامه خصوصی شخصا از بمبئی دریافت می کند مبنی براینکه بانو رتن بایی تاتا که مایل بوده اند یکصد هزار روپیه برای بنیاد گذاردن یک مدرسه دخترانه زرتشتیان تهران بپردازند، اجازه پرداخت این مبلغ را داده اند.

انجمن که آشنایی به موضوع داشته فرهنگ دوستی این بانوی ایراندوست را می ستاید و جستجوی برای انتخاب و خرید زمین مناسبی را برای دبیرستان دخترانه در دستور کار خود می گذارد.

خبر رسمی : در نشست بیست و یکم شهریور 1309 خورشیدی به آگاهی انجمن می رسد که منشی بانو رتن بایی تاتا تلگرافی مخابره و مفادش این است که بانوی معزی الیها یکصد هزار روپیه بابت ساختمان و اثاثیه مدرسه متوسطه دخترانه اهدا می کند که زمین آن را دولت و یا انجمن زرتشتیان نیز بدهد .

تشکیل کمیته : برای نظارت بر کارهای ساختمان و امور مربوط به دبیرستان کمیته ای در بمبئی مرکب از : سر هرمزجی.س.د.ادن والا- پشوتن .د.مارکر- برزو.س.ج.آگا- فاردوم.ک.داداچانجی- ویکاجی آ.تاراپوروالا- کارشجی لیمجی- کیخسرو.آ.فیتر- فیروز.س.گزدر- سهراب.س.وادیا- دینشاه.ن پاوری و کمیته ای در تهران مرکب از آقایان : حسن تقی زاده- نیرالملک هدایت- اردشیر جی ریپورتر- بانو مستوره افشار – بانو منیژه شاهرخ- بانو شیرین ریپورتر- ارباب کیخسرو شاهرخ- ارباب رستم بهمن شاهپور- ارباب افلاطون شاهرخ- ارباب گشتاسب فیروزگر- مهربان خداداد مهر- جهانگیر بادنی تشکیل می گردد.

وپس از آن که آقایان تقی زاده نتوانستند حاضر شوند و آقای اردشیر جی مرحوم شد عده به دوازده نفر بالغ شد که فقط جهانگیر بادنی از خارج و بقیه از اعضا انجمن زرتشتیان تهران بودند. این کمیته بایستی بمعیت انجمن مزبور عمل را اجرا کند . در بدایت امر آقای تیمورتاش وزیر دربار ( عبدالحسین ) وعده دادند که بلدیه (شهرداری) زمین آن را خواهد داد ولی قریب یکسال به طول انجامید و اثری نشد و بعد از اقدامات زیاد بالاخره دولت قبول کرد که بعد از یکسال دیگر پنجهزارتومان از آن بابت کمک کند و کرد. لذا انجمن زرتشتیان در صدد تهیه زمین برآمده و ده هزار متر زمین به بیست هزار تومان در خیابان شاهرضا (انقلاب ) خریداری کرد و بیست هزار تومان وجه آن از بانک ملی قرض شد که پنجهزار تومان را دولت داد.و پانزده هزار تومان قرض باقی ماند

تهیه زمین : داستان تهیه زمین برای دبیرستان انوشیروان دادگر بسیار طولانی است زمین های گوناگون با وسعت های کم و بیش در خیابانهای مختلف شهر تهران مورد بازدید و قیمت برداری و با صاحبان آنها گفتگو می شود همچنین با مقامات دولتی و هیئت دولت مذاکره و وعده های کمک های مالی و دادن زمین از طرف آنها هر یک داستانی دارد و اوقات انجمن و اعضای انجمن را به نحوی گرفته اکه از حوصله این نوشته بیرون است .

بهر تقدیر انجمن برای آنکه مدت پرداخت یکصدهزار روپیه مقتضی نشود تصمیم می گیرد که از وجوه انجمن نسبت به تهیه زمین اقدام گردد ولو اینکه انجمن مجبور به گرفتن وام گردد.

خرید زمین : جستجو برای تهیه زمین اوج می گیرد در هر نقطه شهر زمین مناسبی در نظر گرفته می شود ولی گران است و انجمن موافقت نمی نماید تا آنکه نظرها از داخل شهر به بیرون از دروازه یوسف آباد برمی گردد تا آن زمینی که مناسب تر و نزدیکتر است خریداری و زودتر سنگ بنا گذارده شود.

لذا در هشتمین نشست دوره چهاردهم مورخ بیست و چهارم شهریور ماه 1312 خورشیدی به آگاهی انجمن می رسد که ده هزار متر مربع از زمین های خیابان شاهپور بیرون دروازه یوسف آباد ( جای کنونی دبیرستان انوشیروان دادگر) خریداری شده است که مورد تایید کمیته بمبئی هم قرار گرفته است .

درگذشت بانو رتن بایی تاتا: بانوی نیکوکار رتن بایی از جهان درمی گذرد و به پاس قدردانی و یادآوری کار نیک آن روانشاد آیین پرسه در آدریان تهران روز 27 آذر 1309 برگزار می شود و انجمن زرتشتیان تهران تلگراف تسلیتی توسط انجمن ایران لیگ به بازماندگان آن روانشاد مخابره می کند ولی در به انجام رساندن اندیشه نیک وی پی گیری ادامه می یابد.

نقشه ساختمان: تهیه نقشه ساختمان دبیرستان دخترانه رتن بایی تاتا به مهندس مارکف واگذار می گردد و پس از آنکه نقشه ساختمان مدرسه و نقشه ساختمان مسکونی که به آن افزوده گشته آماده می شود ، همراه با برآورد آن در جلسه مورخ 26/10/1309 انجمن ارائه می گردد.

دیوار کشی : انجمن ضمن سپاسگزاری از روانشاد ارباب گشتاسب فیروزگر که زحمت خرید زمین را بعهده داشته از ایشان و روانشاد میرزا اردشیر کیامنش در خواست می نماید که نسبت به تعیین حدود و دیوارکشی اقدام نمایند تا پس از تصویب نقشه و گذاردن سنگ بنا ، ساختمان دبیرستان آغاز شود .

سنگ بنا : پس از آنکه نقشه ساختمان دبیرستان انوشیروان دادگر به بمبئی فرستاده شده و مورد تصویب کمیته بمبئی قرار می گیرد از طرف کمیته یادآوری می شود که بیش از یکصد هزار روپیه وجهی برای ساختمان پرداخت نخواهد شد و برای آغاز موافقت شده است که 25 هزار روپیه بفرستند و بهر جهت دوم شهریور 1313 خورشیدی ساعت پنج پس از نمیروز جشن نهادن سنگ بنا در محل با حضور رئیس الوزراء و عده ای از رجال و محترمین و معاریف و اعضای انجمن زرتشتیان و بانوان و آقایان زرتشتی در حدود سیصد نفر برگزار می گردد.

. .« نقل از اطلاعات سوم شهریور 1313»

آیین گذاردن سنگ یادبود در زیر پی ساختمان دبیرستان انوشیروان دادگر

عصر روز پنجشنبه آقای رییس الوزراء و بعضی از آقایان وزراء و عده ای از محترمین و ارباب دانش و مدیران دانشکده ها و جمعی از خانم های محترمه ایرانی در محل واقعه در قسمت غربی کالج آمریکایی ، بیرون دروازه یوسف آباد برای نصب نخستین سنگ بنای دبیرستان دختران که به نام دبیرستان انوشیروان دادگر نامیده شده حضور بهم رساندند محل پذیرایی از مدعوین محوطه ای در میان چهار دیوار محصور و مسطح بود . پی بنای دبیرستان در یک قسمت کنده شده و در دو سمت محوطه مزبور چندین چادر برپا و از طرف انجمن زرتشتیان و آقای ارباب کیخسرو شاهرخ پذیرایی به عمل می آمد. در ابتدای مراسم آقای ارباب کیخسرو شاهرخ بیاناتی ایراد کرد و توضیح داد که این مدرسه با دهش خیریه مرحومه خانم راتن بایی یامجی که قبل از درگذشت خود یکصد هزار روپیه از دارایی خود را به اختیار انجمن پارسیان هندوستان برای تاسیس مدرسه عالی دخترانه در طهران اختصاص داده است . ساخته می شود و بیاد پدر آن خانم با داد و دهش مرحوم انوشیروانجی ، بنام انوشیروان دادگر خوانده شد .

بعد آقای فروغی رییس الوزراء لوحی را که بیادگار نصب اولین سنگ بنای مدرسه تهیه شده بود در زیر پی قرار دادند و ضمن بیاناتی اظهار داشتند : طایفه نجیب پارسیان چه در ایران و چه در هندوستان اسم ایرانی را در نهایا شرافت محفوظ داشته و به واسطه رفتار و کردار خود ثابت کرده اند که حقیقتا قوم ایرانی قوم نجیبی است

(سنگ بنای دبیرستان انوشیروان دادگر که در دل خاک نهاده شده : بیاری اهورامزدا یکتا و هنگام خسروی شاهنشاه فیروزبخت توانا رضاشاه پهلوی که فر و فیروزیش روزافزون باد این ساختمان فراز دبیرستان زرتشتیان از دهش آمرزش روان سرکار راتن بایی بامجی ( تاتا ) یکی از بانوان پاک منش هندوستان بنام بهشت آشیان پدر بزرگوار خود نوشیروانجی برافراشته و به « فراز دبیرستان نوشیروان دادگر» نامزد میشود – لادبرآن در روز پنجشنبه آغاز شهریور ماه 1313 خورشیدی کشوری سنگ پایه آن به فرخنده دست شت پاک گوهر « حضرت اشرف آقای ذکاء الملک فروغی رئیس الوزراء » گذارده و برای آن بانوی فرخ نهاد و پدر مهروفرش آمرزش درخواست میشود .)

جشن هزاره فردوسی : یک ماه و بیست روز پس از نهادن سنگ بنای دبیرستان انوشیروان دادگر و آغاز ساختمان مدرسه ، گشایش آرامگاه فردوسی از سوی رضا شاه انجام می گیرد.

و در این مدت عده ای از پارسیان به ایران می آیند. دستور انوشیروان- بهرام گور- جمشید اون والا در جشن شرکت می کنند. ولی دینشاه ایرانی بعلت کسالبت عذر خواسته بودند و طی نامه ای مژده می دهند که خانم نوازبانو تاتا عمه روانشاد بانو رتن بایی تاتا قبول کرده اند که از فند خیریه سرداراب تاتا مبلغ 70 تا 75 هزار روپیه برای نگاهداری دبیرستان رتن بایی تاتا ( انوشیروان دادگر) بپردازند . و وعده می دهند که در صورت امکان مایل اند به تهران آمده و وجه مزبور را شخصا بپردازند و گرنه خواهند فرستاد .

هما بایی مهتا: بانویی نیکوکار که همیشه در کار های نیک و فرهنگی دستی گشاده داشته ، به مناسبت جشن هزاره فردوسی به ایران می آید پس از بازدید از مدارس زرتشتیان و ساختمان دبیرستان رتن بایی تاتا ، کمک همیشگی خود را دو برابر می نمایند .

نامه نواز بانو تاتا : در حالیکه در جلسه چهارم آبان 1312 به آگاهی انجمن می رسد که مدرسه رتن بایی تاتا زیر نظر و دستور میرزا اردشیر کیامنش بخوبی پیشرفت داشته و کمک های بی دریغانه ایشان مورد ستایش انجمن قرار می گیرد، نامه ای از سوی خانم نواز بانو تاتا به عنوان آقای فروغی رئیس الوزراء می رسد مفادش این که ایشان که امین مالیه فند خیریه سرداراب تاتا هستند با موافقت کمیته فند مزبور تصویب نموده اند سالی سه هزار روپیه برای نگاهداری همیشگی دبیرستان روانشاد رتن بایی تاتا ( انوشیروان دادگر) مرتبا توسط رئیس انجمن زرتشتیان بپردازند و موجب شادمانی انجمن می گردد.

نام دبیرستان انوشیروان دادگر: دبیرستان رتن بایی تاتا با موافقت کمیته های مدرسه در تهران و بمبئی بنام روانشاد انوشیروان جی راتن جی تاتا پدر بانوی نیکوکار نامگذاری و بنام دبیرستان انوشیروان دادگر نامیده می شود .

- از انجمن ایران لیگ گزارش زندگانی بانو رتن بایی تاتا خواسته می شود که در تالار دبیرستان انوشیروان دادگر گذاشته شود .

گسترش دبیرستان : میرزا اردشیر کیامنش و ارباب خداداد سیروسی در این جلسه مشترک آمادگی خود را برای واگذاری زمین های پهلوی دبیرستان برای گسترش مدرسه با بهای خریداری شده اعلام می دارند موجب سپاسگزاری و شادمانی انجمن و کمیته می گردد.

آماده گشایش : در جلسه مشترک که از اعضای انجمن و کمیته در سی ام امرداد 1315 خورشیدی در محل دبیرستان انوشیروان دادگر تشکیل می شود به آگاهی می رسد به انگیزه آغاز سال آموزشی دبیرستان با حضور مقامات مملکتی رسما گشایش خواهد یافت .

در این جلسه نیز گفته می شود که چهار هزار متر مربع از زمین های پیرامون دبیرستان خریداری و به وسعت دبیرستان افزوده گشته است .

نقل قول ارباب کیخسرو شاهرخ : خوشبختانه پانزده هزار تومان قرضه اولیه باین نحو پرداخته شد که اتفاقا شش روز قبل از انقضای موعد آن دوست من آقای گونارد آندرسن سوئدی یکی از محترمین ، در این موقع مشارالیه در ایران و برای خداحافظی نزد من آمده بود از من پرسید که در مقابل محبت های شما من چه خدمتی می توانم کرد ؟ جواب دادم توقعی ندارم ولی اگر بخواهید می توانید به مدارس ما کمکی بکنید . پرسید چه مبلغ؟ جواب دادم اعانه بسته به میل خود اشخاص است سری پایین انداخته فکری کرد و گفت دو هزار لیره می دهم. تشکر کردم و دو روز بعد نماینده او پانزده هزار و چهارصد تومان قیمت دوهزار لیره را پرداخت که به بانک پرداختم و راحت شدیم .

قیمت این چهارهزار متر بعدی که گران خریداری شده بود و بابت کسر بنایی عمارت مدرسه که انجمن داده بود باز انجمن بیست هزار تومان نزد بانک ملی مقروض شده بود. آن هم به این قسم جبران گردید که آقای ارباب رستم شاهپور قطعه زمینی به مبلغ یک هزار و پانصد تومان خریده تقدیم انجمن نموده بود چون آن محل را انجمن لازم نداشت و اتفاقا ترقی کرد آن هم به بیست هزار تومان فروخته این فقره دیگر قرض انجمن پرداخته شد . چیزی که برای تکمیل کار مدرسه باقی مانده بود تهیه اثاثیه آن . من مراسله ای به خانم نوازبایی عمه خانم راتن بایی نوشته استمداد کردم . این خانم خیرخواه نیز اقدام کرد و چند روز قبل از جشن سال هزارم فردوسی در 1313خ.مراسله ای از امنای خیریه خزانه خیراتیه سردارابجی تاتا به آقای فروغی رئیس الوزراءو من رسید که یادگار جشن هزارساله فردوسی برای همیشه و استمرارا سالی سه هزار روپیه برای نگاهداری و اثاثیه دبیرستان انوشیروان دادگر خواهد رسید و از محل سه ساله اولیه تهیه اثاثیه ابتدایی دبیرستان شد . اگرچه آقای حکمت وزیر معارف در روز گشایش با حضور جمعی تعهد کردند که قسمت لابراتوار این دبیرستان را از محل معارف تهیه خواهند فرمود ولی متأسفانه هنوز تأمین نشده.

این مدارس زرتشتیان در اوائل منحصر به شاگردان زرتشتی بوده ولی بعدا مخلوط شده و حالیه تقریبا سه ربع مسلمان بقیه زرتشتی است

گشایش دبیرستان: برابر دعوت تلگرافی از اعضای انجمن ایران لیگ و کمیته نظارت بر ساختمان دبیرستان در بمبئی و همچنین دعوت از رجال و محترمین و فرهنگیان جشن گشایش دبیرستان انوشیروان دادگر در دو روز نوزدهم و بیستم شهریور با حضور هیئت دولت و عده ای از نمایندگان و اعیان و رجال و اعضای انجمن زرتشتیان تهران و گروهی از زرتشتیان آبرومندانه برگزار می گردد.

و به همین مناسبت تبریکات فراوانی به انجمن می رسد که از آن میان تلگراف تبریک از انجمن ایران لیگ جلب توجه می نماید.

مدیر جدید : پس از گشایش دبیرستان ، خانم عفت سمیعیان بعلت ماموریت شوهرش از مدیریت دبیرستان استعفا می کند و بنابراین کفالت دبیرستان به میس لوئیز اورشان یکی از دبیران واگذار می گردد.

کلاس موسیقی : کلاس موسیقی به مسئولیت آقای مختاری رئیس تعلیمات موسیقی وزارت معارف و یکی دیگر از دبیران موسیقی تشکیل می گردد تا داوطلبان بتوانند موسیقی بیاموزند .

حقوق دبیران : بنا به درخواست انجمن آقای ارباب رستم بهمن شاه پور که همواره و در هر هنگام در کارهای خیریه کمک و همراهی داشته اند پذیرفتند که هر ماهه حواله حقوق مدارس بنام شرکت نسبی گیو و شرکاء صادر شود.

نامه ایران لیگ : در جلسه هفتم اسفند 1315 خورشیدی به آگاهی انجمن می رسد که انجمن ایران لیگ طی نامه ای در پاسخ نامه انجمن زرتشتیان در باره سازمان و اداره دبیرستان انوشیروان دادگر درخواست کرده اند که برابر وصیت نامه بانو رتن بائی تاتا روی کاشی و سر لوحه دبیرستان علاوه بر « دبیرستان انوشیروان دادگر » کلمه « دختران » و «زرتشتیان» هم افزوده شود و گذشته از آن تاریخچه دبیرستان به دو زبان فارسی و انگلیسی نوشته و نصب گردد ضمنا کارهای دبیرستان انوشیروان دادگر مانند پیش با انجمن و آگاهی کمیته تهران باشد.

جلسات مشترک : جلسات کمیته مرتبا در تهران تشکیل و پیشرفت های دبیرستان و اشکالات کار مطرح ومورد بررسی و چاره جویی قرار می گیرد.

نخستین جلسه پس از درگذشت ارباب کیخسرو شاهرخ که 10/4/1319 بوقوع پیوست روز یکشنبه 6/10/1321 ساعت 10 بامداد با حضور جناب آقای نیرالملک هدایت (عضو کمیته) – آقای ارباب رستم گیو (عضو کمیته و انجمن) – منیژه خانم شاهرخ (عضو کمیته) – آقای جهانگیر بادنی (عضو کمیته) – آقایان : ارباب گشتاسب فروتن (عضو انجمن) – ارباب گشتاسب فیروزگر (عضو کمیته و انجمن) – ارباب رستم آبادیان (عضو انجمن) – ارباب مهربان مهر (عضو کمیته و انجمن) – ارباب اردشیر کیامنش (عضو انجمن) – ارباب بهمن پوروشسب (عضو انجمن) – ارباب سروش زارع (عضو انجمن) – آقای سهراب سفرنگ (عضو انجمن) در دبیرستان انوشیروان دادگر تشکیل می یابد .

نخست آقای ارباب رستم گیو از درگذشت روانشاد ارباب کیخسرو شاهرخ رئیس کمیته دبیرستان انوشیروان دادگر در تهران و درگذشت روانشاد دکتر فریدون داداچانجی رئیس کمیته دبیرستان انوشیروان دادگر در بمبئی و همچنین درگذشت روانشاد شیرین خانم ایدلجی ( همسر اردشیر جی شاپور جی ریپورتر ) عضو کمیته دبیرستان انوشیروان دادگر در تهران اظهار تاسف نموده و می افزایند که تشکیل جلسات کمیته و انجمن بواسطه پیش آمدهایی مدتی به تأخیر افتاده و گزارش جریان کار آموزش هزینه و درآمد و آمار دانش آموزان و پیشرفت و موفقیت های دبیرستان انوشیروان دادگر را از تاریخ گشایش دبیرستان به آگاهی جلسه می رسانند .

· همچنین از هیئت امنای فند خیریه سردارابجی تاتا که سالی سه هزار روپیه برای نگاهداری و خریداری اثاثیه دبیرستان نوشیروان دادگر تقبل و مرتب رسانده اند اظهار سپاسگزاری می شود .

· همچنین درباره پیشرفت و موفقیت های درسی – اخلاقی – هنری و ورزشی که در طی سال های آموزشی نصیب دبیرستان انوشیروان گردیده و در نتیجه مورد تقدیر و تمجید وزارت فرهنگ واقع و باخذ تقدیر نامه و مدال و جام فیروزی نائل گردیده اند .

· و درباره لزوم آزمایشگاه و گسترش کتابخانه و ساختمان استخر شنا و همچنین تکمیل وسایل آموزشی و پرورش دانش آموزان صحبت می شود.

· و خلاصه درآمد و هزینه و کسر بودجه دبیرستان مطالبی به آگاهی جلسه می رسد .

· و در پایان از کمک های کمیته بمبئی و انجمن ایران لیگ سپاسگزاری و اظهار امیدواری می شود که با کمک و راهنمایی آن کمیته تهران کسر بودجه و نقایص موجود رفع و موجبات حسن اداره و آبرومندی و نیکنامی دبیرستان انوشیروان دادگر بیش از پیش فراهم آید .

آنگاه جناب آقای نیرالملک هدایت و آقای جهانگیر بادنی شرحی از حسن اداره و پیشرفت دبیرستان انوشیروان دادگر که در اثر حسن مساعی و مراقبت و توجه انجمن زرتشتیان فراهم و کسر بودجه دبیرستان نیز تاکنون بکمک انجمن تامین گردیده بیان و با اظهار خوشوقتی و امتنان وعده می دهند که کمیته تهران نیز از هرگونه کمک و مساعدت ممکنه دریغ نخواهند داشت .

اعضای کمیته جدید : چون جناب آقای تقی زاده که عضو کمیته بودند بواسطه طول مدت مسافرت غیبت ایشان بدرازا کشیده بود لذا جناب آقای حکیم الملک حکیمی بجای ایشان برگزیده می شوند . و همچنین آقای ارباب افلاطون شاهرخ و لعل خانم جمشیدیان و آقای دکتر انوشیروان بامبت نیز به عضویت کمیته تهران انتخاب و موافقت می شود به هنگامی که آقای دکتر انوشیروان جی در مسافرت هستند بجای ایشان خانم عجمی در جلسات کمیته و انجمن حضور بهم رسانند.

ضمنا مقرر می گردد اعضای جدید و جریان کارهای دبیرستان نیز برای آگاهی کمیته بمبئی اعلام گردد هم چنین آقای ارباب رستم گیو به مدت یکسال به ریاست کمیته دبیرستان انوشیروان دادگر برگزیده می شوند .

خبر رسمی : در نشست بیست و یکم شهریور 1309 خورشیدی به آگاهی انجمن می رسد که منشی بانو رتن بایی تاتا تلگرافی مخابره و مفادش این است که بانوی معزی الیها یکصد هزار روپیه بابت ساختمان و اثاثیه مدرسه متوسطه دخترانه اهدا می کند که زمین آن را دولت و یا انجمن زرتشتیان نیز بدهد .

تشکیل کمیته : برای نظارت بر کارهای ساختمان و امور مربوط به دبیرستان کمیته ای در بمبئی مرکب از : سر هرمزجی.س.د.ادن والا- پشوتن .د.مارکر- برزو.س.ج.آگا- فاردوم.ک.داداچانجی- ویکاجی آ.تاراپوروالا- کارشجی لیمجی- کیخسرو.آ.فیتر- فیروز.س.گزدر- سهراب.س.وادیا- دینشاه.ن پاوری و کمیته ای در تهران مرکب از آقایان : حسن تقی زاده- نیرالملک هدایت- اردشیر جی ریپورتر- بانو مستوره افشار – بانو منیژه شاهرخ- بانو شیرین ریپورتر- ارباب کیخسرو شاهرخ- ارباب رستم بهمن شاهپور- ارباب افلاطون شاهرخ- ارباب گشتاسب فیروزگر- مهربان خداداد مهر- جهانگیر بادنی تشکیل می گردد.

وپس از آن که آقایان تقی زاده نتوانستند حاضر شوند و آقای اردشیر جی مرحوم شد عده به دوازده نفر بالغ شد که فقط جهانگیر بادنی از خارج و بقیه از اعضا انجمن زرتشتیان تهران بودند. این کمیته بایستی بمعیت انجمن مزبور عمل را اجرا کند . در بدایت امر آقای تیمورتاش وزیر دربار ( عبدالحسین ) وعده دادند که بلدیه (شهرداری) زمین آن را خواهد داد ولی قریب یکسال به طول انجامید و اثری نشد و بعد از اقدامات زیاد بالاخره دولت قبول کرد که بعد از یکسال دیگر پنجهزارتومان از آن بابت کمک کند و کرد. لذا انجمن زرتشتیان در صدد تهیه زمین برآمده و ده هزار متر زمین به بیست هزار تومان در خیابان شاهرضا (انقلاب ) خریداری کرد و بیست هزار تومان وجه آن از بانک ملی قرض شد که پنجهزار تومان را دولت داد.و پانزده هزار تومان قرض باقی ماند

تهیه زمین : داستان تهیه زمین برای دبیرستان انوشیروان دادگر بسیار طولانی است زمین های گوناگون با وسعت های کم و بیش در خیابانهای مختلف شهر تهران مورد بازدید و قیمت برداری و با صاحبان آنها گفتگو می شود همچنین با مقامات دولتی و هیئت دولت مذاکره و وعده های کمک های مالی و دادن زمین از طرف آنها هر یک داستانی دارد و اوقات انجمن و اعضای انجمن را به نحوی گرفته اکه از حوصله این نوشته بیرون است .

بهر تقدیر انجمن برای آنکه مدت پرداخت یکصدهزار روپیه مقتضی نشود تصمیم می گیرد که از وجوه انجمن نسبت به تهیه زمین اقدام گردد ولو اینکه انجمن مجبور به گرفتن وام گردد.

خرید زمین : جستجو برای تهیه زمین اوج می گیرد در هر نقطه شهر زمین مناسبی در نظر گرفته می شود ولی گران است و انجمن موافقت نمی نماید تا آنکه نظرها از داخل شهر به بیرون از دروازه یوسف آباد برمی گردد تا آن زمینی که مناسب تر و نزدیکتر است خریداری و زودتر سنگ بنا گذارده شود.

لذا در هشتمین نشست دوره چهاردهم مورخ بیست و چهارم شهریور ماه 1312 خورشیدی به آگاهی انجمن می رسد که ده هزار متر مربع از زمین های خیابان شاهپور بیرون دروازه یوسف آباد ( جای کنونی دبیرستان انوشیروان دادگر) خریداری شده است که مورد تایید کمیته بمبئی هم قرار گرفته است .

درگذشت بانو رتن بایی تاتا: بانوی نیکوکار رتن بایی از جهان درمی گذرد و به پاس قدردانی و یادآوری کار نیک آن روانشاد آیین پرسه در آدریان تهران روز 27 آذر 1309 برگزار می شود و انجمن زرتشتیان تهران تلگراف تسلیتی توسط انجمن ایران لیگ به بازماندگان آن روانشاد مخابره می کند ولی در به انجام رساندن اندیشه نیک وی پی گیری ادامه می یابد.

نقشه ساختمان: تهیه نقشه ساختمان دبیرستان دخترانه رتن بایی تاتا به مهندس مارکف واگذار می گردد و پس از آنکه نقشه ساختمان مدرسه و نقشه ساختمان مسکونی که به آن افزوده گشته آماده می شود ، همراه با برآورد آن در جلسه مورخ 26/10/1309 انجمن ارائه می گردد.

دیوار کشی : انجمن ضمن سپاسگزاری از روانشاد ارباب گشتاسب فیروزگر که زحمت خرید زمین را بعهده داشته از ایشان و روانشاد میرزا اردشیر کیامنش در خواست می نماید که نسبت به تعیین حدود و دیوارکشی اقدام نمایند تا پس از تصویب نقشه و گذاردن سنگ بنا ، ساختمان دبیرستان آغاز شود .

سنگ بنا : پس از آنکه نقشه ساختمان دبیرستان انوشیروان دادگر به بمبئی فرستاده شده و مورد تصویب کمیته بمبئی قرار می گیرد از طرف کمیته یادآوری می شود که بیش از یکصد هزار روپیه وجهی برای ساختمان پرداخت نخواهد شد و برای آغاز موافقت شده است که 25 هزار روپیه بفرستند و بهر جهت دوم شهریور 1313 خورشیدی ساعت پنج پس از نمیروز جشن نهادن سنگ بنا در محل با حضور رئیس الوزراء و عده ای از رجال و محترمین و معاریف و اعضای انجمن زرتشتیان و بانوان و آقایان زرتشتی در حدود سیصد نفر برگزار می گردد.

. .« نقل از اطلاعات سوم شهریور 1313»

آیین گذاردن سنگ یادبود در زیر پی ساختمان دبیرستان انوشیروان دادگر

عصر روز پنجشنبه آقای رییس الوزراء و بعضی از آقایان وزراء و عده ای از محترمین و ارباب دانش و مدیران دانشکده ها و جمعی از خانم های محترمه ایرانی در محل واقعه در قسمت غربی کالج آمریکایی ، بیرون دروازه یوسف آباد برای نصب نخستین سنگ بنای دبیرستان دختران که به نام دبیرستان انوشیروان دادگر نامیده شده حضور بهم رساندند محل پذیرایی از مدعوین محوطه ای در میان چهار دیوار محصور و مسطح بود . پی بنای دبیرستان در یک قسمت کنده شده و در دو سمت محوطه مزبور چندین چادر برپا و از طرف انجمن زرتشتیان و آقای ارباب کیخسرو شاهرخ پذیرایی به عمل می آمد. در ابتدای مراسم آقای ارباب کیخسرو شاهرخ بیاناتی ایراد کرد و توضیح داد که این مدرسه با دهش خیریه مرحومه خانم راتن بایی یامجی که قبل از درگذشت خود یکصد هزار روپیه از دارایی خود را به اختیار انجمن پارسیان هندوستان برای تاسیس مدرسه عالی دخترانه در طهران اختصاص داده است . ساخته می شود و بیاد پدر آن خانم با داد و دهش مرحوم انوشیروانجی ، بنام انوشیروان دادگر خوانده شد .

بعد آقای فروغی رییس الوزراء لوحی را که بیادگار نصب اولین سنگ بنای مدرسه تهیه شده بود در زیر پی قرار دادند و ضمن بیاناتی اظهار داشتند : طایفه نجیب پارسیان چه در ایران و چه در هندوستان اسم ایرانی را در نهایا شرافت محفوظ داشته و به واسطه رفتار و کردار خود ثابت کرده اند که حقیقتا قوم ایرانی قوم نجیبی است

(سنگ بنای دبیرستان انوشیروان دادگر که در دل خاک نهاده شده : بیاری اهورامزدا یکتا و هنگام خسروی شاهنشاه فیروزبخت توانا رضاشاه پهلوی که فر و فیروزیش روزافزون باد این ساختمان فراز دبیرستان زرتشتیان از دهش آمرزش روان سرکار راتن بایی بامجی ( تاتا ) یکی از بانوان پاک منش هندوستان بنام بهشت آشیان پدر بزرگوار خود نوشیروانجی برافراشته و به « فراز دبیرستان نوشیروان دادگر» نامزد میشود – لادبرآن در روز پنجشنبه آغاز شهریور ماه 1313 خورشیدی کشوری سنگ پایه آن به فرخنده دست شت پاک گوهر « حضرت اشرف آقای ذکاء الملک فروغی رئیس الوزراء » گذارده و برای آن بانوی فرخ نهاد و پدر مهروفرش آمرزش درخواست میشود .)

جشن هزاره فردوسی : یک ماه و بیست روز پس از نهادن سنگ بنای دبیرستان انوشیروان دادگر و آغاز ساختمان مدرسه ، گشایش آرامگاه فردوسی از سوی رضا شاه انجام می گیرد.

و در این مدت عده ای از پارسیان به ایران می آیند. دستور انوشیروان- بهرام گور- جمشید اون والا در جشن شرکت می کنند. ولی دینشاه ایرانی بعلت کسالبت عذر خواسته بودند و طی نامه ای مژده می دهند که خانم نوازبانو تاتا عمه روانشاد بانو رتن بایی تاتا قبول کرده اند که از فند خیریه سرداراب تاتا مبلغ 70 تا 75 هزار روپیه برای نگاهداری دبیرستان رتن بایی تاتا ( انوشیروان دادگر) بپردازند . و وعده می دهند که در صورت امکان مایل اند به تهران آمده و وجه مزبور را شخصا بپردازند و گرنه خواهند فرستاد .

هما بایی مهتا: بانویی نیکوکار که همیشه در کار های نیک و فرهنگی دستی گشاده داشته ، به مناسبت جشن هزاره فردوسی به ایران می آید پس از بازدید از مدارس زرتشتیان و ساختمان دبیرستان رتن بایی تاتا ، کمک همیشگی خود را دو برابر می نمایند .

نامه نواز بانو تاتا : در حالیکه در جلسه چهارم آبان 1312 به آگاهی انجمن می رسد که مدرسه رتن بایی تاتا زیر نظر و دستور میرزا اردشیر کیامنش بخوبی پیشرفت داشته و کمک های بی دریغانه ایشان مورد ستایش انجمن قرار می گیرد، نامه ای از سوی خانم نواز بانو تاتا به عنوان آقای فروغی رئیس الوزراء می رسد مفادش این که ایشان که امین مالیه فند خیریه سرداراب تاتا هستند با موافقت کمیته فند مزبور تصویب نموده اند سالی سه هزار روپیه برای نگاهداری همیشگی دبیرستان روانشاد رتن بایی تاتا ( انوشیروان دادگر) مرتبا توسط رئیس انجمن زرتشتیان بپردازند و موجب شادمانی انجمن می گردد.

نام دبیرستان انوشیروان دادگر: دبیرستان رتن بایی تاتا با موافقت کمیته های مدرسه در تهران و بمبئی بنام روانشاد انوشیروان جی راتن جی تاتا پدر بانوی نیکوکار نامگذاری و بنام دبیرستان انوشیروان دادگر نامیده می شود .

- از انجمن ایران لیگ گزارش زندگانی بانو رتن بایی تاتا خواسته می شود که در تالار دبیرستان انوشیروان دادگر گذاشته شود .

گسترش دبیرستان : میرزا اردشیر کیامنش و ارباب خداداد سیروسی در این جلسه مشترک آمادگی خود را برای واگذاری زمین های پهلوی دبیرستان برای گسترش مدرسه با بهای خریداری شده اعلام می دارند موجب سپاسگزاری و شادمانی انجمن و کمیته می گردد.

آماده گشایش : در جلسه مشترک که از اعضای انجمن و کمیته در سی ام امرداد 1315 خورشیدی در محل دبیرستان انوشیروان دادگر تشکیل می شود به آگاهی می رسد به انگیزه آغاز سال آموزشی دبیرستان با حضور مقامات مملکتی رسما گشایش خواهد یافت .

در این جلسه نیز گفته می شود که چهار هزار متر مربع از زمین های پیرامون دبیرستان خریداری و به وسعت دبیرستان افزوده گشته است .

نقل قول ارباب کیخسرو شاهرخ : خوشبختانه پانزده هزار تومان قرضه اولیه باین نحو پرداخته شد که اتفاقا شش روز قبل از انقضای موعد آن دوست من آقای گونارد آندرسن سوئدی یکی از محترمین ، در این موقع مشارالیه در ایران و برای خداحافظی نزد من آمده بود از من پرسید که در مقابل محبت های شما من چه خدمتی می توانم کرد ؟ جواب دادم توقعی ندارم ولی اگر بخواهید می توانید به مدارس ما کمکی بکنید . پرسید چه مبلغ؟ جواب دادم اعانه بسته به میل خود اشخاص است سری پایین انداخته فکری کرد و گفت دو هزار لیره می دهم. تشکر کردم و دو روز بعد نماینده او پانزده هزار و چهارصد تومان قیمت دوهزار لیره را پرداخت که به بانک پرداختم و راحت شدیم .

قیمت این چهارهزار متر بعدی که گران خریداری شده بود و بابت کسر بنایی عمارت مدرسه که انجمن داده بود باز انجمن بیست هزار تومان نزد بانک ملی مقروض شده بود. آن هم به این قسم جبران گردید که آقای ارباب رستم شاهپور قطعه زمینی به مبلغ یک هزار و پانصد تومان خریده تقدیم انجمن نموده بود چون آن محل را انجمن لازم نداشت و اتفاقا ترقی کرد آن هم به بیست هزار تومان فروخته این فقره دیگر قرض انجمن پرداخته شد . چیزی که برای تکمیل کار مدرسه باقی مانده بود تهیه اثاثیه آن . من مراسله ای به خانم نوازبایی عمه خانم راتن بایی نوشته استمداد کردم . این خانم خیرخواه نیز اقدام کرد و چند روز قبل از جشن سال هزارم فردوسی در 1313خ.مراسله ای از امنای خیریه خزانه خیراتیه سردارابجی تاتا به آقای فروغی رئیس الوزراءو من رسید که یادگار جشن هزارساله فردوسی برای همیشه و استمرارا سالی سه هزار روپیه برای نگاهداری و اثاثیه دبیرستان انوشیروان دادگر خواهد رسید و از محل سه ساله اولیه تهیه اثاثیه ابتدایی دبیرستان شد . اگرچه آقای حکمت وزیر معارف در روز گشایش با حضور جمعی تعهد کردند که قسمت لابراتوار این دبیرستان را از محل معارف تهیه خواهند فرمود ولی متأسفانه هنوز تأمین نشده.

این مدارس زرتشتیان در اوائل منحصر به شاگردان زرتشتی بوده ولی بعدا مخلوط شده و حالیه تقریبا سه ربع مسلمان بقیه زرتشتی است

گشایش دبیرستان: برابر دعوت تلگرافی از اعضای انجمن ایران لیگ و کمیته نظارت بر ساختمان دبیرستان در بمبئی و همچنین دعوت از رجال و محترمین و فرهنگیان جشن گشایش دبیرستان انوشیروان دادگر در دو روز نوزدهم و بیستم شهریور با حضور هیئت دولت و عده ای از نمایندگان و اعیان و رجال و اعضای انجمن زرتشتیان تهران و گروهی از زرتشتیان آبرومندانه برگزار می گردد.

و به همین مناسبت تبریکات فراوانی به انجمن می رسد که از آن میان تلگراف تبریک از انجمن ایران لیگ جلب توجه می نماید.

مدیر جدید : پس از گشایش دبیرستان ، خانم عفت سمیعیان بعلت ماموریت شوهرش از مدیریت دبیرستان استعفا می کند و بنابراین کفالت دبیرستان به میس لوئیز اورشان یکی از دبیران واگذار می گردد.

کلاس موسیقی : کلاس موسیقی به مسئولیت آقای مختاری رئیس تعلیمات موسیقی وزارت معارف و یکی دیگر از دبیران موسیقی تشکیل می گردد تا داوطلبان بتوانند موسیقی بیاموزند .

حقوق دبیران : بنا به درخواست انجمن آقای ارباب رستم بهمن شاه پور که همواره و در هر هنگام در کارهای خیریه کمک و همراهی داشته اند پذیرفتند که هر ماهه حواله حقوق مدارس بنام شرکت نسبی گیو و شرکاء صادر شود.

نامه ایران لیگ : در جلسه هفتم اسفند 1315 خورشیدی به آگاهی انجمن می رسد که انجمن ایران لیگ طی نامه ای در پاسخ نامه انجمن زرتشتیان در باره سازمان و اداره دبیرستان انوشیروان دادگر درخواست کرده اند که برابر وصیت نامه بانو رتن بائی تاتا روی کاشی و سر لوحه دبیرستان علاوه بر « دبیرستان انوشیروان دادگر » کلمه « دختران » و «زرتشتیان» هم افزوده شود و گذشته از آن تاریخچه دبیرستان به دو زبان فارسی و انگلیسی نوشته و نصب گردد ضمنا کارهای دبیرستان انوشیروان دادگر مانند پیش با انجمن و آگاهی کمیته تهران باشد.

جلسات مشترک : جلسات کمیته مرتبا در تهران تشکیل و پیشرفت های دبیرستان و اشکالات کار مطرح ومورد بررسی و چاره جویی قرار می گیرد.

نخستین جلسه پس از درگذشت ارباب کیخسرو شاهرخ که 10/4/1319 بوقوع پیوست روز یکشنبه 6/10/1321 ساعت 10 بامداد با حضور جناب آقای نیرالملک هدایت (عضو کمیته) – آقای ارباب رستم گیو (عضو کمیته و انجمن) – منیژه خانم شاهرخ (عضو کمیته) – آقای جهانگیر بادنی (عضو کمیته) – آقایان : ارباب گشتاسب فروتن (عضو انجمن) – ارباب گشتاسب فیروزگر (عضو کمیته و انجمن) – ارباب رستم آبادیان (عضو انجمن) – ارباب مهربان مهر (عضو کمیته و انجمن) – ارباب اردشیر کیامنش (عضو انجمن) – ارباب بهمن پوروشسب (عضو انجمن) – ارباب سروش زارع (عضو انجمن) – آقای سهراب سفرنگ (عضو انجمن) در دبیرستان انوشیروان دادگر تشکیل می یابد .

نخست آقای ارباب رستم گیو از درگذشت روانشاد ارباب کیخسرو شاهرخ رئیس کمیته دبیرستان انوشیروان دادگر در تهران و درگذشت روانشاد دکتر فریدون داداچانجی رئیس کمیته دبیرستان انوشیروان دادگر در بمبئی و همچنین درگذشت روانشاد شیرین خانم ایدلجی ( همسر اردشیر جی شاپور جی ریپورتر ) عضو کمیته دبیرستان انوشیروان دادگر در تهران اظهار تاسف نموده و می افزایند که تشکیل جلسات کمیته و انجمن بواسطه پیش آمدهایی مدتی به تأخیر افتاده و گزارش جریان کار آموزش هزینه و درآمد و آمار دانش آموزان و پیشرفت و موفقیت های دبیرستان انوشیروان دادگر را از تاریخ گشایش دبیرستان به آگاهی جلسه می رسانند .

· همچنین از هیئت امنای فند خیریه سردارابجی تاتا که سالی سه هزار روپیه برای نگاهداری و خریداری اثاثیه دبیرستان نوشیروان دادگر تقبل و مرتب رسانده اند اظهار سپاسگزاری می شود .

· همچنین درباره پیشرفت و موفقیت های درسی – اخلاقی – هنری و ورزشی که در طی سال های آموزشی نصیب دبیرستان انوشیروان گردیده و در نتیجه مورد تقدیر و تمجید وزارت فرهنگ واقع و باخذ تقدیر نامه و مدال و جام فیروزی نائل گردیده اند .

· و درباره لزوم آزمایشگاه و گسترش کتابخانه و ساختمان استخر شنا و همچنین تکمیل وسایل آموزشی و پرورش دانش آموزان صحبت می شود.

· و خلاصه درآمد و هزینه و کسر بودجه دبیرستان مطالبی به آگاهی جلسه می رسد .

· و در پایان از کمک های کمیته بمبئی و انجمن ایران لیگ سپاسگزاری و اظهار امیدواری می شود که با کمک و راهنمایی آن کمیته تهران کسر بودجه و نقایص موجود رفع و موجبات حسن اداره و آبرومندی و نیکنامی دبیرستان انوشیروان دادگر بیش از پیش فراهم آید .

آنگاه جناب آقای نیرالملک هدایت و آقای جهانگیر بادنی شرحی از حسن اداره و پیشرفت دبیرستان انوشیروان دادگر که در اثر حسن مساعی و مراقبت و توجه انجمن زرتشتیان فراهم و کسر بودجه دبیرستان نیز تاکنون بکمک انجمن تامین گردیده بیان و با اظهار خوشوقتی و امتنان وعده می دهند که کمیته تهران نیز از هرگونه کمک و مساعدت ممکنه دریغ نخواهند داشت .

اعضای کمیته جدید : چون جناب آقای تقی زاده که عضو کمیته بودند بواسطه طول مدت مسافرت غیبت ایشان بدرازا کشیده بود لذا جناب آقای حکیم الملک حکیمی بجای ایشان برگزیده می شوند . و همچنین آقای ارباب افلاطون شاهرخ و لعل خانم جمشیدیان و آقای دکتر انوشیروان بامبت نیز به عضویت کمیته تهران انتخاب و موافقت می شود به هنگامی که آقای دکتر انوشیروان جی در مسافرت هستند بجای ایشان خانم عجمی در جلسات کمیته و انجمن حضور بهم رسانند.

ضمنا مقرر می گردد اعضای جدید و جریان کارهای دبیرستان نیز برای آگاهی کمیته بمبئی اعلام گردد هم چنین آقای ارباب رستم گیو به مدت یکسال به ریاست کمیته دبیرستان انوشیروان دادگر برگزیده می شوند .