قلعه یزد گرد

با درود










قلعه یزد گرد

مجموعه بناهای یادمانی قلعه یزدگرد در 15 کیلومتری سه راهی ریجاب به سرپل ذهاب در استان کرمانشاه قرار گرفته است این مجموعه از طرف شمال غرب با پرتگاه تندی که از شیب آن کاسته می شود به جلگه ذهاب می رسد و از طرف شمال و شرق به صخره های پلکانی دالاهو محدود می شود . برای نخستین بار در سال 1962 م مؤسسه انگلیسی تحقیقات ایران شناسی بررسی و کاوش های باستان شناسی را در این منطقه آغاز نمود .
این هیات براساس گچبری های مکشوفه از بنای معروف به گچ گمبد ، زمان ساخت مجموعه را به دوره ساسانی نسبت داده است . پس از آن در طی فاصله سال های 1975 تا 1979 م طی پنج فصل ، توسط موزه شاهنشاهی انتاریو فعالیت های جدیدی بر روی این محل انجام گرفت . در نتیجه کاوش های این هیات مشخص گردید بسیاری از مجموعه بناهای این محوطه متعلق به اواخر دوره اشکانی است .
محدوده ای که تحت عنوان قلعه یزدگرد در ادبیات باستان شناسی شناخته می شود به وسعت تقریبی 40 کیلومتر مربع است که شامل چند محوطه در کنار هم می باشد . این محوطه ها عبارتند از :

1 ـ دیوار گچ :
خطی از استحکامات به طول 5/2 کیلومتر و عرض 2 تا 4 متر است که به وسیله قلوه و لاشه سنگ به همراه ملاط گچ ساخته شده است . تمام طول دیوار از سمت بیرون با یکسری برج های نیم دایره ای تقویت شده است .
2 ـ آشپزخانه :
در انتهای پائین دیوار یکسری استحکامات قرار دارد که احتمالاً محل استقرار سربازان بوده است .
3 ـ دروازه :
دو برج منفرد در ابتدای دیوار دفاعی قرار گرفته که به نام دروازه شناخته می شود .
4 ـ جای دار :
محوطه جای دار در حال حاضر بین باغات روستای زرده قرار دارد . آثار برجای مانده نشان دهنده نوعی استحکامات دفاعی با دیوارها و برج های تعبیه شده در آن است . این بنا احتمالاً ترکیبی از دژ ـ قلعه برای کل محوطه بوده است .
5 ـ تپه رَش :
در سطح این محوطه مقدار زیادی سفال از دوره های مختلف وجود دارد . این محوطه هنوز مورد کاوش قرار نگرفته است .
6 ـ قلعه یزدگرد :
این بنا در یکی از بلندترین ارتفاعات قرار گرفته که نام آن بر روی کل محوطه اطلاق می شود . اطراف این قلعه را حصاری با برج های نیم دایره ای احاطه کرده است . این برج ها به قطر بین 2 تا 6 متر و با فاصله 6 تا 16 متر از یکدیگر قرار گرفته اند .
7 ـ گچ کمبد :
این محوطه که به نام میدان نیز شناخته می شود به وسعت تقریبی 400 * 800 متر است . اطراف این مجموعه را حصاری با برج های نیم دایره ای دربر گرفته است .
قسمت جنوبی آن پردیس بوده و در قسمت شمالی آن ، کاخی قرار گرفته که تزئینات گچی
زیادی از داخل آن به دست آمده است .
8 ـ قلعه داور :
این بنا در داخل روستای بان گمبد قرار دارد . کاوش های باستان شناختی نشان داده که این بنا آتشکده ای از دوره ساسانی بوده و در اوایل اسلام با الحاق فضاهایی به آن تبدیل به کارگاه شیشه گری شده است .
9 ـ نقاره خانه :
این بنا در شمال شرقی بنای قلعه یزدگرد و بر روی ارتفاعات قرار گرفته است . کاربری این بنا برج دیده بانی بوده است .
10 ـ آشیاب :
این بنا در شمال غربی بنای قلعه یزدگرد و بر روی ارتفاعات قرار گرفته است . کاربری این بنا برج دیده بانی بوده است .



به اعتقاد برخی اهالی این سرزمین ، قلعه، پناهگاه یزدگرد و دخترش شهربانو بوده که در جنگ با اعراب در این مکان پناه گرفته بودند که پس از تسخیر این قلعه، شهربانو دختر یزدگرد را به عقد امام حسین (ع) در می‌آورند.




از آرامگاه بابایادگار تا قلعه یزدگرد چیزی حدود 2 ساعت کو‌ه‌پیمایی در میان جنگل‌های بلوط بسیار لذت بخش است، جدای از سختی راه، زیبایی طبیعت در کوهستان‌های سرپل ذهاب، هر انسانی را به وجد می‌آورد. بالاخره پس از گذشتن از دو کوه بر روی قله سومی که بسیار مرتفع و مسلط به دشت ریجاب و روستای زرده است، قلعه یزدگرد نمایان میشود.


برگرفته ازhttp://www.iran-eng.com