دَرِ مهر)آتشکده)

یگانه موزه­ مردم شناسي زرتشتيان جهان، كه بزرگترين و محترمترين مكان اجتماعي بهدينان كرمان است و يكي از پربازديدترين مكان‌هاي گردشگري اين شهر، در آتشکده­ شهر کرمان جاي دارد .
انديشه‌ي بنيان‌گذاري اين موزه كه از سال 1362 همزمان با بنيان‌گذاري كتابخانه‌ي انجمن زرتشتيان كرمان پاي گرفته بود، در جشن تيرگان سال 1384 به ثمر نشست و اين موزه، به طور رسمي از سوي سازمان ميراث فرهنگي كرمان گشايش يافت.

 

ساخت ساختمان موزه در دهه­ي 1370 به کوشش هرمزديار اشيدري و مهيندخت سياوشيان پي‌ ريزي و در سال 1380 پايان گرفت.
از كهن‌ترين اشياء اين موزه يک جلد کتاب دست­نويس گات‌ها با پيشينه‌ي بيشتر از دويست سال و يک آتشدان دستي با تاريخ حک شده 1207 است.
از بخش‌هاي ارزشمند اين موزه، بخش فرتور و اسناد است که فرتورهاي انجمن ناصري زرتشتيان کرمان و رفسنجان و فرتورهاي سرشناساني چون «ارباب کيخسرو شاهرخ»، «ميرزا برزو آميغي»، «کشور خانم مزديسني» و «پوراندخت» در بين آنها ارزش بسياري دارد.

بخشي از اين موزه به انواع آتشدان، روغن سوز، پيه­سوز و چراغ لاله ويژه‌شده است.

لباس‌هاي زنانه‌اي با ديرينگي 50 تا 150 سال و پيشينه­اي که در اسناد هخامنشي تا ساساني ديده مي­شود، گوياي پوشش زنان زرتشتي است و از بخش‌هاي گيراي اين موزه است. مخنا، لچک، چارقد، کت، پيراهن و شلوار گلدوزي شده، بخشي از اين پوشش‌ها هستند كه توانسته زيبايي  آن بوده و زيبايي ويژه‌اي دارند.

 

براي راهنماياني كه به اين گردشگاه آمده و نزديك به ده هزار نفر در سال بالغ مي‌شوند، هر سال شماري از جوانان فرهيخته‌ي كرماني به صورت داوطلب،‌به كار مي‌پردازند. آنها از بامداد تا پاسي از شب، به بازديدكنندگان نوروزي راهنمايي ارايه مي‌كنند.
اين جوانان در طول سال در «کلاس­هاي آموزشي موزه» كه در دو بخش موزه و آتشكده برپا مي‌شود شركت مي‌كنند تا بتوانند به صورتي يكپارچه، درباره‌ي آتش، آتشكده، آيين‌هاي ديني و سنتي زرتشتيان، اشياي موزه، فرتورهاي قديمي موزه و جامه‌هاي سنتي به باشندگان اطلاعات بدهند.

آتشکده زرتشتیان کرمان كه هم‌اكنون موزه‌ي زرتشتيان ايران را نيز در خود دارد، در خیابان ایرانشهر  جاي گرفته و در سال 1303 ساخته شد. آتش ورهرام نيز در همان سال در آتشكده‌ي كرمان تخت‌نشين شد.
در سال 1282 خورشیدی که ارباب کیخسرو شاهرخ ساخت مدرسه ملی ایرانشهر را آغاز نمود یک نفر به نام ستاره خانم از ورثه وکیل الملک به والی شهر کرمان عریضه نوشت که غیر مسلمان حق ندارد عمارت مشرف بر خانه مسلمان بسازد و شما چگونه اجازه می دهید که زرتشتیان این کار را انجام دهند . والی شهر فوراً مامورانی را برای تعطیل و خراب نمودن مدرسه به آن مکان فرستاد ، ارباب که از این عمل زشت به خشم آمده بود به کارگرها تاکید کرد به هیچ عنوان اجازه خراب کردن ندهند تا شخصاً اقدام کند و بی وقفه به ساختمان والی رفت و بدون اجازه وارد اتاق شد و با جدیت به والی گفت  " زمانی که .... فرمودند دولت برای جماعت مدرسه بسازد ، حالا که جماعت خود مدرسه می سازد دولت خراب می کند من همین الان به ... تلگراف می زنم و از ایشان کسب تکلیف می کنم ... "
والی که مغلوب ارباب شده بود دستور داد تا مامورین برگردنند و این عمل ستاره خانم با شکست روبرو شد. مدرسه ملی ایرانشهر رسماً در سال 1285 خورشیدی افتتاح شد . چندی بعد ستاره خانم، دولاب ( باغ ) خود را که همین آتشکده فعلی می باشد به فروش گذاشت و دونفر از همکیشان زرتشتی به نامهای دینیار رستم مرزبان و رستم فرخ این باغ را خریداری كرده و هرکدام سه دانگ از باغ را مالک شدند . در آن زمان ممر آب فتح آباد از داخل این باغ عبور می کرد و این همکیشان باغ را آباد كردند. چندین سال بعد شخصی به نام ارباب جمشید خدارحم نرسی آبادی که از تاجران زرتشتی مقیم بمبئی بود مدتی در کرمان اقامت كرد. وي برای تجارت میان بمبئی و ایران از شهرهای سیستان و کرمان و یزد و تهران می گذشت و در نقاط مختلف آثار خیری از خود به جای گذاشته بود، در کرمان نیز به این فکر افتاد تا مسافرخانه ای برای رهگذران زرتشتی  احداث کند تا هر زمان همکیشی مانند خودش مجبور به اقامت در این شهر شد بتواند در این مسافرخانه استراحت کند .

وي با این نیت آماده خرید مکانی مناسب در یکی از محله های زرتشتی نشین شد و این باغ که مقابل مدرسه بزرگ ملی زرتشتیان بود نظرش را جلب کرد. در آن زمان دینیار رستم مرزبان چشم از جهان فروبسته بود و تاجر زرتشتي، سه دانگ سهم رستم فرخ را خریداری کرد. همين مقدار سه دانگ براي ساخت مسافرخانه كافي بود اما ارباب جمشيد راضي نشد كه باغ را تفكيك و ديوارگذاري كند. به همين شوند، با وارثین دینیار رستم مرزبان  که دو خواهرش، به نام‌های مروارید و شیرین بودند به گفت‌وگو نشست که اگر آنها هم راضی به وقف كردن سهم برادرشان هستند، تا نامی از او که اولادی هم نداشته، به یادگار بماند، می‌توانند با وی شریک در این خیر شوند. دو خواهر نيز اين پيشنهاد را پذيرفتند اما شرط گذاشتند كه درنصف دیگر باغ که سهم برادرشان است، آتشکده و نمازگاه ساخته شود. بدین ترتیب، طبق وقفنامه موجود در تاریخ 1303 خورشیدی این خیرین نیک نهاد ، جمشید خدارحم و مروارید رستم و شیرین رستم کل شش دانگ  باغ را وقف جماعت كرده و سند آنرا به انجمن جوانان  زرتشتیان کرمان واگذار كردند.

آتشکده و پذیرشگاه کرمان به دست این  نيك‌انديشان در زمینی به مساحت چهار هزار متر مربع ساخته شد و بعدها با همت دهها نفراز دهشمندان زرتشتی این مکان به مساحت هشت هزار متر مربع افزایش یافت. آتشكده هم‌اکنون شامل سالن اجتماعات، سالن نهارخوری، ساختمان کتابخانه،  مرکز کامپیوتر، مرکز پشتیبانی سایت انجمن، موزه مردم شناسی زرتشتیان ایران، دبیرخانه انجمن زرتشتيان كرمان، سالن کنفرانس هیتت مدیره و ساختمان آموزشی جهت کلاسهای دینی است که همگی آنها توسط انجمن زرتشتیان کرمان اداره مي‌شود.