دَرِ مهر)آتشکده)

شيراز را اغلب مسافران، با چهره نوروزي‌اش به خاطر دارند؛ شلوغ و پرازدحام در كنار همه زيبايي‌هايش، اما بوي بهارنارنج را در باغ‌هاي خلوت و سرسبز ارديبهشت شيراز مي‌توان با تمام وجود استشمام كرد، اعتدال و دلپذيري هوايش را تنها با قدم زدن در كوچه باغ‌هاي قصرالدشت، چمران، ساحلي و ارم مي‌توان حس كرد و مي‌توان بي‌هيچ ازدحامي، به خلوت عصرانه يا شبانه و شايد صبحگاهي حافظش دل سپرد.

ساعت‌ها و لحظات آرامش‌بخش بهار شيراز كه هوش از سر آدمي مي‌برد را با هيچ چيز نمي‌توان جايگزين كرد.

هتل‌ها در اين زمان خلوت‌اند و با كمترين نگراني جانبي، سفر دل‌انگيز و خاطره‌انگيزي را مي‌توان تجربه كرد، عرقيات تازه از خيابان ناصرخسرو خريد و فالوده شيرازي را بدون انتظار در صف طولاني، در گرماي مطبوع ظهر مزه كرد.

مي‌توان در بازار «وكيل» هزار تو چرخيد و كوله‌باري از سوغات و ادويه به همراه آورد، البته براي آنان كه اهلش هستند، وگرنه سرك كشيدن به سراهاي بازار، بي‌هيچ خريد هم خالي از لطف و جاذبه نيست و در همسايگي‌اش، مسجد وكيل، حمام وكيل، مدرسه خان و غروبش در شاهچراغ نمازي گزاردني و دو گام از خود دور شدن.

هرچند اغلب، نام‌هاي اماكن تاريخي، باغ‌ها و ديدني‌هاي شيراز را چه در داخل شهر و چه در اطراف آن شنيده‌ايم، اما فهرست‌وار هر يك را مختصر معرفي مي‌كنيم تا اگر ارديبهشت را به آن ديار گذرتان افتاد، جايي از قلم نيفتد؛ پس از زيارت شاهچراغ و خلوت با حافظ، سعدي و خواجوي شيراز، ‌گذاري داشته باشيد بر:

در زمان كريم‌خان زند از سال ۱۱۷۲ تا ۱۱۹۳ هجرى قمرى در شيراز بناهايى ساخته شد كه به بناهاى وكيل معروف است؛ اين مجموعه شامل مسجد، بازار، حمام و آب‌انبار است كه در محله درب شاهزاده شيراز واقع شده‌اند.

مسجد وكيل داراى صحن بزرگ، سردر مجلل و ايوان‌هاى بزرگ و وسيع است. اين مسجد با كاشى‌هاى معرق زيبا همراه با گل و بوته اسليمى و كتيبه‌هاى متعدد تزئين شده است.

بازار وكيل جنب مسجد قرار دارد و به صورت صليبى شامل يك رشته بازار شمالي ـ جنوبى و يك راسته شرقي ـ غربى است.

در محل تقاطع بازارها چهارسوق بزرگ و زيبايى قرار دارد كه گبند بزرگ و مرتفعى آن را در زمره شاهكارهاى معمارى قرار مى‌دهد. اين بازار شامل سراهاى بزرگ و متعددى است.

حمام وكيل در غرب مسجد وكيل قرار دارد و سردر آن مزين به كاشيكارى دوره قاجار است. آب‌انبار پشت حمام واقع شده و داراى منبعى بزرگ و عميق است. روى آب‌انبار بادگير مرتفعى است كه كار تهويه را انجام مى‌دهد.

باغ جهان‌نما در كنار دروازه قرآن كه ساختمان آن در دوره كريم خان زند مرمت و تجديدبنا شد، از تفرجگاه‌هاي ديدني شيراز است.

باغ دلگشا كه نزديك آرامگاه سعدي واقع است، در دوره تيمور از باغ‌هاي مهم و تفريحي شيراز بود. قدمت اين باغ به دوره ساساني نسبت داده شده و ساختمان موجود در آن، متعلق به دوره قاجاريه است. اين باغ در ارديبهشت، فصل چيدن بهار نارنج، بسته است.

باغ عفيف‌آباد با وسعتي حدود 127 هزار مترمربع در تقاطع خيابان عفيف‌آباد و ستارخان قرار دارد. اين باغ در دوره صفويه از باغ‌هاي مهم و گردشگاه پادشاهان بود.

در ميان اين باغ كه گلشن نيز ناميده مي‌شود، عمارتي دو طبقه، آب‌نماها و زيرزمين وجود دارد كه طبقه زيرين آن، موزه جنگ است.

باغ ارم كه بنا و سردر آن از دوره قاجاريه به جاي مانده، زيباترين باغ شيراز است. گل‌هاي زينتي و گونه‌هاي متنوع گياهي موجود در اين باغ، آن را به باغ گياه‌شناسي دانشگاه شيراز تبديل كرده است.

در محله قديمي بالاكفت شيراز كه امروزه خيابان لطفعلي‌خان زند از آن مي‌گذرد و در ضلع غربي نارنجستان قوام، عمارتي زيبا قرار دارد كه متعلق به خاندان قوام‌الملك بوده و به خانه زينت‌الملوك معروف است.

اين عمارت كه به فاصله يك كوچه از نارنجستان قوام قرار گرفته و به وسيله يك راه زيرزميني به آن مرتبط است، «اندروني قوام» و محل رفت و آمد محارم به آنجا بوده است و شامل 20 اتاق تودرتو است.

اين اتاق‌هاي تودرتو داراي يك طبقه زيرزميني بزرگ هستند كه امروز تبديل به موزه مفاخر فارس شده است.

اين بناي باشكوه، از دوره قاجاريه با تالار آينه‌اي بي‌نظير و قدمتي 150 ساله است كه از آثار برجاي مانده از دوره قاجاريه است.

اتاق‌هاي اين بنا در طبقه اول به يكديگر راه دارند، به گونه‌اي كه مي‌توان بدون واردشدن به حياط، از جنوبي‌ترين اتاق به شمالي‌ترين آنها راه پيدا كرد.

در 138 كيلومتري شمال شهر شيراز، در جاده آسفالته آباده به شيراز، كمي دورتر از جاده امروزي، (حدود 3 كيلومتر) به بقاياي شهري مي‌رسيم كه از سازه‌هاي باستاني بر جاي‌ مانده از دوران هخامنشي است.

پاسارگاد در دشتي به ارتفاع ۱۹۰۰ متر از سطح دريا و با مساحت تقريبي 15 در 20 كيلومتر در حصار كوهستان واقع شده است.

بناي اصلي اين مجموعه ميراث جهاني پاسارگاد، قبر كوروش كبير است كه سكويي ۶ پله‌اي است با قاعده مربع مستطيلي به وسعت ۱۶۵ مترمربع. اتاقي كوچك به وسعت 5.7 مترمربع كه سقف، شيب بامي دارد و ضخامت ديوارهايش به 5.1 متر مي‌رسد.

يكي از مهم‌ترين و زيباترين آثار باستاني سرزمين فارس است كه آثار مهمي از دوران عيلامي، هخامنشي و ساساني را در خود جاي داده است.

در دل اين كوه قبر چند نفر از پادشاهان هخامنشي نهفته است كه از راست به چپ به خشايارشا، داريوش كبير، اردشير اول و داريوش دوم منسوب هستند.

در برابر كوه نقش رستم، در قسمتي گود، ساختمان مكعب بسيار زيبايي قرار داد كه آن را كعبه زرتشت، پيامبر ايران باستان مي‌نامند. اين اثر تاريخي و ديدني در شش كيلومتري تخت‌جمشيد و در جاده جديد مرودشت ـ شيراز قرار دارد.