آتشکده اسپاخو
نام مکان : آتشکده اسپاخو
نام استان : خراسان شمالی
نوع : تاریخی
دوره تاریخی : دوره ساسانیان
معرفی :
آتشکده اسپاخو : شماره ثبت در فهرست آثار ملی : 1579 موقعیت : شهرستان مانه و سملقان ، روستای اسپاخو
برجسته
ترین اثر مذهبی دوره ساسانی در خراسان شمالی آتشکده اسپاخو است که در محل ،
به کلیسا مشهور است . این بنا که با لاسه سنگ و ملات ساروج ساخته شده ،
پلان مستطیل شکلی دارد و سقف آ« با طاق و گنبد پوشیده شده است .
ورودی
اصلی این بنا در ضلع شرقی به شکل ایوانی بلندبا قوس گهواره ای است که گنبد
خانه در غرب آن قرار گرفته است . در دیوار ه های شمالی و جنوبی بنا نیز
ورودی هایی با طاق های کلیدی تعبیه شده که از ویژگیهای معماری ساسانی است.
امکانات و تسهیلات تفریحی، گردشگری، حمل و نقل، اسکان و...:
آب و هوا : سرد و کوهستانی
آدرس : شهرستان مانه و سملقان ، روستای اسپاخو 
آتشکده اسپاخو
آتشکدهی «اسپاخو» یکی از کهنترین سازههای پابرجای باستانی در خراسان شمالی است. برپایهٔ کاوشها و بررسیهای کارشناسان این آتشکده مربوط به روزگار ساسانیان است و در کنار آن روستایی است که به همین نام یعنی اسپاخو، معروف است.باستانشناسان با توجه به معماری ویژهٔ این آتشکده که سقفی گنبددار است و باتوجه به لاشهسنگ و ملات ساروج به کار رفته که از مصالح ویژهٔ معماری ساسانی است، این آتشکده را مربوط به روزگار ساسانیان میدانند.میگویند که واژهٔ اسپاخو، برگرفته از واژهٔ «هسپ» یا «اسپ» است که واژهای پهلوی است. این واژه در گذر زمان به اسب دگرگون شدهاست و آنگونه که برمیآید در این گستره در گذشته، اسب پرورش میدادهاند.آتشکدهٔ اسپاخو در کنار روستای اسپاخو و در شهرستان مانه و سلقمان در ١١۵کیلومتری جاده بجنورد گلستان و ۶۵کیلومتری غرب شهر آشخانه است. این آتشکده بر روی تپهای بلند در دامنهٔ جنگلی از کاج و سرو ساخته شدهاست.مردم محلی این آتشکده را با نام کلیسا، میشناسند اما تاکنون هیچگونه شاهدی بر حضور مسیحیان در این گستره پیدا نشدهاست و از سوی دیگر، شکل دایرهای محراب، آتشدان و سوراخهای درون سقف گنبد که روزنهای برای خروج دود است، نشان میدهد که این جایگاه، هیچگاه کلیسا نبوده و آتشکدهای است که زرتشتیان باستان آنرا ساختهاند. آتشکدهٔ اسپاخو هنوز هم در خراسان شمالی بر فراز بلندایی پر از کاج و سرو ایستادهاست و گردشگران داخلی و خارجی را به خود میخواند. آتشکدهٔ اسپاخو در فهرست میراث ملی با شمارهٔ 1579 ثبت شدهاست. اسپاخو هنوز هم سر پاست.
در بینش اشوزرتشت خداوند را باید در روشنایی جستجو کرد پس هر زرتشتی به هنگام نیایش رو به سوی روشنایی می کند، هرگونه روشنایی درنماز تفاوتی ندارد . نور خورشید ، ماه ، چراغ که یکی از آنها نیز می تواند روشنایی آتش باشد . از سوی دیگر ایرانیان باستان ، آتش را نماد موجودیت خود یا نمادی از هویت ملی خودیا اجاق می دانستند و به آن افتخار می کردند زیرا آتش از بین برندة ناپاکی ها و روشن کنندة تاریکی ها است ، گرما و انرژی آتش چرخ های صنعت و پیشرفت را به چرخش می آورد و آتش درونی انسان اندیشه او را به خـردِ بی پایان اهورایی پیوند میدهد ، پس زرتشتیان به پیروی از نیاکان خود همچنان آتش را در آتشکده ها پرستاری می کنند تا یادآور پویایی روشنایی در هستی باشد .زرتشتیان آتشکده ها را درِمهر یعنی راه ورود مهربانی ها می دانند ومحلی است برای پیمان بستن دو دلداده چون پاک وبی آلایش می دانند.